Słowem, które w ostatnim czasie robi oszałamiającą karierę, jest resentyment. Zgredowi to słowo się nie podoba, bo wydaje się być wadliwie skonstruowane: przedrostek „re-” pełni w języku określoną funkcję (wszyscy intuicyjnie rozumieją, jak modyfikuje znaczenie słów takich jak „transmisja” czy „waloryzacja”) i nijak nie pasuje do „sentymentu”. Ale cóż, słowo istnieje i nic na to nie poradzimy.

W tzw. internetach do jego zilustrowania zaprzęgnięto nawet nieśmiertelnego nosacza sundajskiego, co znaczy, że słowo naprawdę trafiło w Polsce pod strzechy.

Ostatnio intensywnie użytkował powyższy termin Jan Hartman, pastwiąc się nad „ludźmi resentymentu”:

Mają swoje autorytety utwierdzające ich w przekonaniu, że jako wspólnota (np. naród) są strażnikami świętego i odwiecznego porządku rzeczy. I że są, razem ze swoimi przodkami, całkowicie niewinni i nieskalani.

Zło tego świata nie jest ich sprawą i nie można ich do tego mieszać ani też niczego od nich wymagać. Wystarczy, że oddają cześć temu Bogu, który jest największy i który zawsze ich obroni – również przed zniesławieniem. Jedyne wyzwanie, jakie gotowi są przyjąć, to drobne ofiary na szlachetne cele. Bardzo się nimi szczycą. Poza tym żadnego ryzyka i żadnego niepokojenia szanownych sumień.

Żeby system wykluczania wszystkiego, co wolne i radosne, co inne, co niedosiężne, mógł zadziałać, jakiś czynnik musi gwarantować, że jeden oportunista nie jest lepszy od drugiego, jeden frustrat nie ma lepiej niż inny, jeden tchórz nie jest zdaje się  odrobinę odważniejszy od tchórza z sąsiedztwa.

Tym czynnikiem jest guru – nadludzki autorytet, w obliczu którego każdy człowiek resentymentalnej wspólnoty oportunistów okazuje się nikim, ale za to równy pozostałym.

Bo lepiej, żeby wszyscy byli zerami, niż żeby ktokolwiek mógł szczycić się jakąś przewagą nad kimkolwiek.  Równość, równość zła, równająca w dół, jest imperatywem tej fałszywej wspólnoty (dlatego uważa się ona za demokratyczną).

Autorytetem takim może być bóstwo, król, kapłan – byleby lud mógł odnaleźć w nim wyidealizowany obraz samego siebie i byleby, pomimo swego wywyższenia, ów pan okazywał się „ludzki”,  „taki jak my”, „jednym z nas”. Guru pozwala się z sobą utożsamiać i przywraca ludowi spojonemu przez resentyment poczucie własnej wartości, tę mityczną dumę, co rusz rażoną i dręczoną kompleksami, a przez to domagająca się nieustającej terapii i odnowy.

[…] Poparcie uzyskane dzięki rezonowaniu kompleksów i lęków jest bowiem tym cenniejsze, że resentymentalna wspólnota nie szuka wolności, lecz pragnie ją oddać w zamian za bezpieczeństwo i zrównanie wszystkich w uniżeniu, a nawet poniżeniu.

Tu Zgred pójdzie po linii maluśkiego oporu i sięgnie do internetów po dość oczywistą ilustrację, bo przecie wszyscy wiedzą, kogo Hartman, wszak homo politicus,  ma tu na myśli:

Felietony felietonami, ale nad doraźną politykę Zgred jako zgniły pięknoduch zawsze przedłoży kawałek dobrej literatury. I do kogo sięgnie, żeby pociągnąć temat tego wpisu, ale wejść na wyższy poziom? Do Stasiuka, oczywiście. Który postuluje:

Raz na jakiś czas przychodzi chwila, że ludzie bez talentu muszą urządzić świat według swoich marzeń. Przecież nie mogą żyć w getcie. Raz na jakiś czas powinni sobie porządzić, tak jak pies powinien się wybiegać. Bo przecież to nasi bracia strąceni do piekieł, w otchłań, w Tartar resentymentu. Coś jak syryjscy uchodźcy, erytrejscy bieżeńcy. Tylko że azyl im nie wystarczy, nie wystarczą im zasiłek ani darmowa nauka języka, ponieważ tylko kraj cały teraz i Międzymorze w przyszłości są w stanie ukoić ich rozdarte dusze.

 

Więc raz na jakiś czas powinni to dostać. Nie są przecież od macochy ani sroce spod ogona. Są tacy sami jak reszta, tylko trochę inni. Są wprawdzie mniejszością, ale zadaniem dojrzałych demokracji jest obrona mniejszości i troska o ich godność oraz prawa. Więc trzeba dać im i kraj, i Międzymorze, żeby sobie jedno i drugie zrobili po swojemu w celu, jak mówi klasyk, zażegnania obojętności świata. Żeby sobie zrobili po swojemu i historię, i geografię, i chemię. I gramatykę (co im dość łatwo idzie) sobie zrobili. I żeby kinematografię zrobili, i higienę, i własną lekkoatletykę. I malarzy sobie zrobią, i zbudują im galerie, i pisarzy, dla których postawią  trzypiętrowe księgarnie. I medycynę niech sobie zrobią jakąś elegancką, i religię z porządnym papiestwem na miejscu, żeby nie trzeba było daleko jeździć. Niech sobie zrobią wszystko, żeby nie musieli się tak męczyć. Bo przecież serce się kraje, jak człowiek patrzy na ich mękę. Amen.